Wednesday , February 21 2024

Tham nhũng, quản lý tồi tệ cản trở tăng trưởng của Việt Nam

HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Tai tiếng tham nhũng hối lộ trong vụ án Vạn Thịnh Phát và Ngân Hàng Nhà Nước đang minh chứng sự quản lý tồi tệ sẽ cản trở tăng trưởng kinh tế của Việt Nam.

Nhà phân tích Zachary Abuza viết với nội dung như trên khi phân tích vụ án Vạn Thịnh Phát cho thấy sự mong manh của hệ thống ngân hàng tại Việt Nam mà nếu đào bới tận gốc sẽ khó tránh sụp đổ vì mới chỉ điều tra những khuất tất tại một ngân hàng.

Mức độ gian lận lớn lao tại Ngân Hàng Thương Mại Sài Gòn, gọi tắt là SCB, ngân hàng tư nhân lớn hàng đầu tại Việt Nam, được phanh phui cho công chúng biết, gây sửng sốt không những dư luận trong nước mà cả dư luận quốc tế.

Bà Trương Mỹ Lan, chủ tập đoàn Vạn Thịnh Phát, đã phát hành trái phiếu doanh nghiệp tới 30 ngàn tỉ đồng. Bên cạnh đó, bà đã dựng lên hàng ngàn doanh nghiệp ma để rút ruột ngân hàng SCB dưới hình thức tín dụng thương mại tính ra hơn $12 tỉ. Báo chí tiết lộ cho thấy bà là người tuy không có tên trong hội đồng quản trị SCB nhưng lại là người lèo lái ngân hàng này để lũng đoạn.

Để người ta dễ hình dung hơn về mức độ kinh hoàng, số tiền mà bà Trương Mỹ Lan đã có thể lũng đoạn tương đương với 3.2% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của cả Việt Nam. Làm thế nào để bà ta suốt một thời gian dài đã có thể thực hiện trót lọt các dự án ma mãnh mà không bị khám phá, đặt ra những câu hỏi về quản lý kinh tế của một chế độ có đủ mọi kiểu thanh tra, kiểm tra ở mọi ngõ ngách.

Năm 2011, Ngân Hàng Nhà Nước cho hợp nhất ba ngân hàng thương mại “chết lâm sàng” lại với nhau, thay vì để chúng phá sản, thành một ngân hàng lấy tên SCB. Chúng có một số điểm chung là cho một số người vay tiền đầu tư địa ốc, kiểm soát nội bộ lỏng lẻo, ngập tràn tín dụng xấu trong khi nhiều chức sắc cầm đầu vi phạm pháp luật. Điều bí mật về sau người ta mới khui ra là cả ba ngân hàng đó đều do bà Lan bí mật kiểm soát.

Khi Ngân Hàng Nhà Nước gom ba ngân hàng thành SCB thì bà Trương Mỹ Lan không bị một biện pháp chế tài nào, rất có thể nhờ những quan hệ mật thiết với những tai mặt lớn của chế độ. Đến 12 năm sau, SCB vẫn do bà Lan ngồi đằng sau giật dây, lập lại những trò ma mãnh không chỉ như vậy mà còn ở tầm vóc lớn gấp bội.

Theo tác giả Abuza, vụ án Vạn Thịnh Phát và ngân hàng SCB nhắc nhở cho người ta biết rằng nạn tham nhũng tràn lan và thái độ không giải quyết những vấn nạn căn bản của hệ thống ngân hàng cũng như cải tiến cung cách điều hành kinh tế, sẽ cản trở tăng trưởng của Việt Nam.

Bà Trương Mỹ Lan, năm nay 67 tuổi, khởi nghiệp chỉ là người buôn bán nhỏ đồ làm tóc ở Quận 5 nơi có đông người Hoa cư ngụ, trước khi lao sang lãnh vực địa ốc từ năm 1992. Nhờ móc nối với quan chức nhà nước, chỉ trong vài năm, bà ta đã làm chủ một số bất động sản ở những khu “đất vàng” giữa Sài Gòn, đường Nguyễn Huệ, đắt giá hàng đầu ở Á châu. Bà xây dựng mối quan hệ với giới chức cấp cao của chế độ qua những bảo trợ hào phóng cho các chương trình của nhà cầm quyền địa phương.

Trung tâm của các hoạt động kinh tài của bà Lan vẫn là ngân hàng SCB, một số công ty đầu tư địa ốc và một số công ty đầu tư tài chính. Một năm sau khi bà bị bắt, công an vẫn đang lần mò điều tra cái mạng lưới kinh doanh của bà gồm hơn 1,000 công ty, phần lớn chỉ có cái vỏ, nhằm vay tiền ngân hàng.

Đế chế kinh tài của bà Lan phát triển chóng mặt qua 25 đợt phát hành trái phiếu thương mại từ SCB, thu về 30,000 tỉ đồng. Tuy vậy, phần lớn nguồn tiền của bà ta có được là qua việc sử dụng hàng ngàn công ty ma vay tiền của SCB.

Bà Lan được cho là kiểm soát tới 91% ngân hàng SCB qua việc cắt cử tới 27 chức vụ cầm đầu ngân hàng này từ năm 2018 đến khi bị bắt đầu Tháng Mười 2022. Có đến 93% những khoản cho vay của SCB là đổ tiền cho tập đoàn Vạn Thịnh Phát vay xuyên qua các công ty ma mà không có tài sản thế chấp, không có chương trình thời hạn trả nợ, hay các nguyên tắc thẩm định tín dụng thông thường.

Bà Trương Mỹ Lan đã có thể nuốt trôi những số tiền khổng lồ như thế nhờ đã đấm mõm các quan chức của Cục Thanh Tra Ngân Hàng Nhà Nước mà người ăn nhiều nhất là bà cục trưởng Đỗ Thị Nhàn với $5.2 triệu đựng trong các “thùng xốp”. Quan chức thanh tra của Ngân Hàng Nhà Nước đã báo cáo láo, giúp che đậy các vi phạm cấp tín dụng tại SCB.

Ông Abuza đặt dấu hỏi là với tầm mức khổng lồ của vụ Vạn Thịnh Phát như vậy thì người ta nhìn thấy gì về cách điều hành kinh tế tại Việt Nam. Theo ông, việc thành lập dễ dàng các công ty ma và văn hóa “sở hữu chéo” (doanh nghiệp/ ngân hàng) phức tạp, thiếu thẩm định chặt chẽ đã dẫn đến thất thoát hơn $12 tỉ chỉ tại một ngân hàng.

Đây là sự thất bại “đáng khinh bỉ” (abject) của việc giám sát. Điều người ta ngạc nhiên là sau hơn một năm từ khi bà Trương Mỹ Lan bị bắt, không có một viên chức cấp cao trong chính phủ hay tại Ngân Hàng Nhà Nước nào bị cách chức.

Hệ thống ngân hàng tại Việt Nam rất mong manh. Cũng tương tự như vụ Vạn Thịnh Phát/SCB, nhiều tập đoàn địa phương hầu hết đều đổ tiền vào bất động sản, đều có những liên kết chặt chẽ với các ngân hàng để tận dụng vốn. Điều này báo hiệu khi có một chuyện sụp đổ nào nữa sẽ kéo theo tình trạng tháo chạy ngân hàng. Sau khi bắt bà Lan và những lỗ hổng bị phơi bày, người ta thấy tín dụng thương mại bị siết lại.

“Nếu Thanh Tra Ngân Hàng đã ăn tiền của bà Lan, chẳng lẽ họ chẳng ăn gì từ 40 ngân hàng thương mại khác?”

Với ngân hàng SCB, nhà nước trấn an dư luận bằng cách loan báo đảm bảo tiền ký thác của của dân chúng không bị mất, nhưng liệu có đủ nguồn lực và nhạy bén để đối phó với những đợt sụp đổ khác nếu bị phanh phui đồng thời một lúc.

Cho đến nay, người ta vẫn không được giải thích làm thế nào bà Trương Mỹ Lan chiếm hữu được tới 156 lô đất vàng phần lớn ở Sài Gòn. Điều này chắc chắn dính tới những kẻ vai vế rất cao trong đảng khi là đất đai do nhà nước “quản lý.”

Có lẽ đây là lý do các cuộc điều tra chỉ tới đó là dừng lại, theo ông Zachary Abuza.(TN) [kn]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *